Demencja – jak pomóc choremu

starsza-pani-jesien-300x150 Demencja - jak pomóc choremu

Najczęściej występującą chorobą u osób w podeszłym wieku jest demencja.  Często osoby wyjeżdżające do pracy przy osobach starszych nie zdają sobie sprawy, czym właściwie jest ta choroba.  Mylona jest z Alzheimerem, czasami nawet ze Schizofrenią.  Praca z taką osobą często bywa dużym wyzwaniem, aczkolwiek po przyswojeniu podstawowych informacji dotyczących tej choroby, praca z podopiecznym zaczyna być dużo łatwiejsza.

 

Czym objawia się demenacja?

  • Utrata pamięci – wczesny objaw; dotyczy zwłaszcza niedawnych faktów i rozmów. Pamięć długoterminowa jest początkowo zachowana.
  • Dezorientacja – niemożność poprawnego odnalezienia się w przestrzeni i czasie.
  • Powolne i mgliste myślenie, narastające splątanie
  • Zmiana osobowości.
  • Zaniedbanie własnej osoby i utrata inicjatywy.
  • Depresja i lęk, towarzyszące na wczesnym etapie zdaniu sobie sprawy z pogorszenia stanu umysłu.
  • Niezrównoważone zachowanie.
  • Urojenia i halucynacje.
  • W końcu występuje utrata kontroli nad czynnościami fizjologicznymi, spadek wagi, stan obłożny.

Jak opiekować się osobą chorą na demencję?

Gdy podopieczny jest zagubiony z powodu zmiany warunków zewnętrznych, celem opieki jest zapewnienie mu poczucia bezpieczeństwa. Opiekunka często udziela choremu krótkich i rzeczowych informacji, upewnia się, czy informacje zostały prawidłowo zrozumiane, przypomina, kim jest (przedstawia siebie i swoją funkcję), przebywa w zasięgu wzroku pacjenta, zapewnia go o gotowości udzielenia mu pomocy, dba o przyjazną atmosferę. Takie zachowanie Opiekunki, a także zadbanie o właściwe oświetlenie i oznakowanie pomieszczeń sprawia, że pacjent ma mniejsze poczucie zagrożenia.
Gdy pacjent ma trudności w adaptacji do nowych warunków z powodu zaburzeń orientacji w czasie i przestrzeni, celem opieki jest ułatwienie mu adaptacji. Opiekująca się nim osoba przypomina mu, jaka jest pora dnia, dzień tygodnia itd., dostarcza pomocy ułatwiających zapamiętanie (np. kalendarz z wyraźnymi dniami tygodnia, duży zegar, plansze z prostymi instrukcjami czynności z zakresu samoobsługi), stosuje trening umysłowy (np. wspólne oglądanie zdjęć i komentowanie, czytanie, liczenie, opowiadanie o wydarzeniach rodzinnych i społecznych), zachęca do aktywności sprawiających przyjemność (słuchanie ulubionej muzyki, śpiewanie piosenek z młodości), stara się dostarczyć miłych wrażeń estetycznych (np. kierowanie uwagi pacjenta na znane mu krajobrazy).

Dla pacjenta ważna jest przewidywalność, toteż pielęgniarka stara się zachować stały rytm dnia, unikać zmian w otoczeniu, układać osobiste przedmioty chorego, np. okulary, w tym samym miejscu, zapewnić kontynuowanie praktyk religijnych, jeśli chory jest tym zainteresowany. Żeby nie wywoływać dezorientacji, powinna usuwać z otoczenia nadmiar rzeczy. Ważnym działaniem jest uniemożliwienie dostępu do leków, ostrych narzędzi i niebezpiecznych przedmiotów. W tak zorganizowanym otoczeniu pacjent łatwiej się adaptuje.
 Podopieczny nie rozumie komunikatów z powodu zapominania znaczenia niektórych słów. Opiekunka wobec pacjenta używa prostych, krótkich zdań, jej polecenia są jednoznaczne, mowa powolna i wyraźna; nie spieszy się, daje choremu czas na zrozumienie, zadaje pytania zamknięte.

Ważną „techniką” jest komunikowanie się w linii wzroku, nawiązywanie kontaktu wzrokowego i pozostawanie w zasięgu wzroku, posiłkowanie się komunikacją niewerbalną: pokazanie przedmiotu, o który nam chodzi, wspomaganie wypowiedzi gestami i mimiką. Podczas rozmowy pielęgniarka stara się być komunikatywna, istotne informacje cierpliwie powtarza, okazuje życzliwość, nie wydaje kilku poleceń jednocześnie. Usuwa źródła bodźców zakłócających komunikację, np. wyłącza telewizor.
Podopieczny  ma trudności z wyrażaniem się z powodu zubożenia języka. Opiekunka powinna zapoznać się z biografią pacjenta, aby się orientować, do czego może nawiązywać przez niektóre swoje nieprecyzyjne wypowiedzi. W rozmowie cierpliwe pozwala choremu na dokończenie wypowiedzi, nie pospiesza, pyta ponownie, jeśli czegoś nie zrozumiała, upewnia się, powtarzając sens, czy dobrze zrozumiała, unika podpowiadania słów, ponieważ powoduje to u chorego zwiększenie poczucia nieudolności. Wykorzystuje różne okazje do podtrzymania kontaktu werbalnego z chorym, zwraca też uwagę na sygnały niewerbalne, jakie wysyła (język ciała).
Podopieczny ma obniżony nastrój z powodu świadomości utraty dawnych możliwości. Opiekunka obserwuje nastrój pacjenta, stara się zdobyć jego zaufanie, poznać źródła dobrych i złych emocji, ogranicza sytuacje sprzyjające powstawaniu negatywnych emocji, jednocześnie dba o stwarzanie sytuacji sprzyjających odreagowywaniu negatywnych uczuć i emocji (np. zawsze słucha aktywnie).

Wspólne z chorym dokonuje przeglądu jego osiągnięć, pomaga dostrzec każdą pozytywną zmianę nastroju i podtrzymuje te zmiany. Zachęca do ćwiczeń fizycznych; stosuje muzykoterapię. Stwarzając pacjentowi warunki do wykorzystania jego możliwości, daje mu wsparcie i nadzieję.
Podopieczny ma obniżone poczucie własnej wartości z powodu utraty swojej roli społecznej. Pielęgniarka zleca mu wykonanie prostych czynności dostosowanych do jego możliwości, np. czynności porządkujące, czynności dozorujące, np. przypilnowanie czegoś. Czasem choremu podobają się łatwe ćwiczenia zręcznościowe, ruchowe, np. odbijanie balonika, które można mu podsunąć, zachęcić do podjęcia czynności twórczych i odtwórczych. Udowadniają one pacjentowi, że zachował sprawność w sporym zakresie; wtedy trzeba okazać mu uznanie z powodu dobrze wykonanego zadania.
Podopieczny ma poczucie niemożności decydowania o sobie z powodu konieczności korzystania z pomocy.Opiekunka obserwuje i poznaje możliwości pacjenta, zachęca go do samodzielnego funkcjonowania z uwzględnieniem jego możliwości, pozostawia mu możliwości wyboru, np. jakie ubranie chce włożyć, co wolałby zjeść. Akceptuje wybory pacjenta, stara się nie narzucać swojego zdania, a jeśli decyzje pacjenta są nie do przyjęcia, nie stosuje metod niedopuszczalnych, np. nie ośmiesza.

Podopieczny ma trudności w ubieraniu się z powodu zaburzeń otępiennych. Opiekunka pozostawia w szafie odzież stosowną dla danej pory roku w takiej ilości, aby pacjent miał możliwość wyboru, akceptuje wybrane ubranie, dając tym wyraz akceptacji zwyczajów i gustów. Zachęca pacjenta do samodzielnego ubierania się w miarę jego możliwości; jeśli mu asystuje, wykłada elementy odzieży według kolejności ubierania się, nie podsuwa ubrań trudnych do założenia. Pamięta o poszanowaniu intymności pacjenta. Wymienia brudną odzież na czystą.
Podopieczny ma trudności z rozpoznawaniem osób najbliższych spowodowane zaburzeniami pamięci.Opiekunka tłumaczy rodzinie, że braki pamięci spowodowane są chorobą, można zachęcać do częstszych odwiedzin. Należy poinstruować rodzinę, że do pacjenta należy odnosić się z szacunkiem, nie należy „przypominać” mu siebie na siłę.

Mamy nadzieję, że wyżej wymienione rady ułatwią komunikację i pomoc osobie chorej. Stosując się do zaleceń, należy pamiętać, że każdy podopieczny jest innym człowiekiem, metody, które sprawdzały się u jednego podopiecznego, mogą być nieaktualne u drugiej osoby. Pamiętajmy! Osoby z tą chorobą potrzebują naszej pomocy, wsparcia i cierpliwości.